چرا اتصال زمین مهم است؟ | راهنمای جامع درباره سیستم ارتینگ
چرا اتصال زمین مهم است؟ | راهنمای جامع درباره سیستم ارتینگ
( محتوای مطالب ) حتما تا انتهای این مقاله با ما همراه باشید زمان تقریبی مطالعه 5 دقیقه .
- 1 چرا اتصال زمین مهم است؟ | راهنمای جامع درباره سیستم ارتینگ
اتصال زمین یا ارتینگ (Earthing) یکی از مهمترین اصول ایمنی در سیستمهای الکتریکی است که نقش کلیدی در حفاظت از جان انسانها، دستگاههای برقی و پیشگیری از آتشسوزی دارد. در این مقاله با مفاهیم پایه مانند نول، زمین حفاظتی، زمین الکتریکی و اجزای اصلی سیستم اتصال زمین آشنا میشوید. همچنین، اهمیت و مزایای این سیستم را به طور کامل بررسی خواهیم کرد.
اتصال زمین سیستم ارتینگ
اتصال نول (Neutral) چیست؟
برای کامل شدن مدار یک وسیله برقی، به جز فاز، نیاز به سیم نول داریم. سیم نول جریان الکتریکی را از مصرفکننده به مولد (مانند نیروگاه) بازمیگرداند. این سیم معمولاً به زمین مرطوب متصل میشود که به آن چاه نول گفته میشود. استفاده از زمین مرطوب در مدار باعث افزایش ایمنی و پایداری در سیستم برق میشود.
آشنایی با انواع زمین کردن (ارتینگ)
1. زمین حفاظتی (Earth)
زمین حفاظتی به اتصال بدنه فلزی دستگاههای الکتریکی به زمین گفته میشود. این اتصال باعث میشود در صورت نشت برق به بدنه، جریان الکتریکی از طریق زمین عبور کرده و رلههای حفاظتی یا فیوزها فعال شوند. نتیجه این کار جلوگیری از برقگرفتگی و آتشسوزی است.
2. زمین الکتریکی (Electrical Ground)
در برخی تجهیزات مانند ژنراتورها و ترانسفورماتورها، نقطهای از مدار مانند نقطه خنثی (نول) به زمین متصل میشود تا ولتاژها نسبت به زمین ثابت بمانند. این نوع زمین کردن بخشی از مدار الکتریکی محسوب میشود.
چرا اتصال زمین حفاظتی اهمیت دارد؟
دلایل اصلی استفاده از سیستم ارتینگ:
- ✅ حفاظت از جان انسانها در برابر برقگرفتگی
- ✅ جلوگیری از آتشسوزی ناشی از اتصال کوتاه یا جریان نشتی
- ✅ تامین ایمنی تجهیزات برقی
- ✅ ثبات ولتاژ در مواقع بروز خطا
- ✅ محافظت از سیستمهای روشنایی و الکتریکی ساختمان
اتصال زمین سیستم ارتینگ
اجزای اصلی سیستم اتصال زمین حفاظتی
1. الکترود زمین (Earth Electrode)
الکترود زمینی از جنس فلز با مقاومت پایین است که در خاک دفن میشود. این الکترود میتواند به شکل صفحه، میله، لوله یا سایر اشکال هادی باشد.
2. هادی اتصال زمین (Earth Continuity Conductor)
سیمی است که بدنه فلزی تجهیزات الکتریکی را به الکترود زمین متصل میکند. این سیم میتواند غلاف کابل، لوله فلزی یا سیم انعطافپذیر باشد.
3. مقاومت زمین (Earth Resistance)
مقاومت الکتریکی بین الکترود زمین و زمین اطراف، عامل مهمی در عملکرد مناسب ارتینگ است. طبق استاندارد IEEE، این مقاومت باید کمتر از 1 اهم باشد تا جریان به راحتی تخلیه شود.
انواع الکترود زمین و مشخصات آنها
✅ صفحه ارت (Earth Plate)
- جنس: مس یا آهن گالوانیزه
- ابعاد مسی: 60×60×3.18 میلیمتر
- عمق نصب: حداقل 3 متر زیر زمین
✅ لوله ارت (Pipe Electrode)
- جنس: فولاد گالوانیزه با سوراخ
- قطر: 40 میلیمتر
- طول: بین 2.75 تا 4.75 متر
- مناسب برای: خاک خشک، سنگی یا عادی
✅ میله ارت (Rod Electrode)
- جنس: مس یا فولاد گالوانیزه
- قطر: 12.5 یا 16 میلیمتر
- طول: حدود 2.5 متر (برای GI)
نکات کلیدی در نصب سیستم اتصال زمین
- فاصله الکترود از ساختمان باید حداقل 1.5 متر باشد.
- از اتصالات محکم و ضدزنگ استفاده شود.
- در اطراف صفحه زمین باید از ذغال سنگ، نمک یا بنتونیت برای حفظ رطوبت خاک استفاده گردد.
- از گریس ضدخوردگی برای اتصالات استفاده شود.
- نصب صفحه یا میله ارت باید بهصورت عمودی در گودال انجام گیرد.
اتصال زمین سیستم ارتینگ
جمعبندی: چرا اتصال زمین را جدی بگیریم؟
اتصال زمین یا ارتینگ یک الزام حیاتی در طراحی و اجرای سیستمهای برقکشی ساختمان است. با اجرای صحیح آن، نهتنها جان انسانها محافظت میشود بلکه از آسیبهای مالی، آتشسوزی، خرابی تجهیزات و اختلالات ولتاژی نیز جلوگیری خواهد شد.
اگر در حال طراحی یا بازسازی سیستم برق ساختمان هستید، حتماً اجرای دقیق سیستم اتصال زمین حفاظتی را در اولویت قرار دهید.
