سیستم ارتینگ (Earthing) چیست و چرا اهمیت دارد؟
سیستم ارتینگ (Earthing) چیست و چرا اهمیت دارد؟
( محتوای مطالب ) حتما تا انتهای این مقاله با ما همراه باشید زمان تقریبی مطالعه 5 دقیقه .
- 1 سیستم ارتینگ (Earthing) چیست و چرا اهمیت دارد؟
- 1.1 ارتینگ چیست؟
- 1.2 مزایای استفاده از سیستم ارت
- 1.3 انواع سیستمهای ارتینگ
- 1.4 انواع سیستمهای زمین از نظر ساختار:
- 1.5 سیستم TN
- 1.6 سیستم TT
- 1.7 سیستم IT
- 1.8 تفاوت گراندینگ (Grounding) و ارتینگ
- 1.9 روشهای اجرای سیستم ارت
- 1.10 مراحل اجرای سیستم ارت عمقی:
- 1.11 ۲. سیستم ارت به روش سطحی
- 1.12 سیستم باندینگ (Bonding) چیست؟
- 1.13 نکات کلیدی در نصب و نگهداری سیستم ارت
- 1.14 سیستم زمین TN-S
- 1.15 سیستم زمین TN-C-S
- 1.16 سیستم زمین TT
سیستم ارتینگ یا زمینکردن یکی از مهمترین بخشهای ایمنی و حفاظت در سیستمهای الکتریکی است. در این مقاله به بررسی انواع سیستم ارت، نحوه اجرای آن، تفاوت ارت با گراندینگ، روشهای اجرای ارتینگ و نکات کلیدی در نصب وررر نگهداری آن میپردازیم.
ارتینگ چیست؟
در سیستمهای برق، ولتاژ ناشی از اختلاف پتانسیل میان دو نقطه بهوجود میآید. اگر این انرژی کنترل نشود، میتواند باعث آتشسوزی، خرابی تجهیزات یا حتی برقگرفتگی شود. سیستم ارتینگ برای هدایت جریانهای ناخواسته یا اضافه به زمین طراحی شده و نقش مهمی در حفظ ایمنی افراد و تجهیزات ایفا میکند.
مزایای استفاده از سیستم ارت
- جلوگیری از برقگرفتگی و حفاظت از جان افراد
- جلوگیری از آسیب به تجهیزات در صورت افزایش ولتاژ یا اتصال بدنه
- تضمین عملکرد صحیح تجهیزات حفاظتی مانند فیوز و کلید محافظ جان
- تخلیه الکتریسیته ساکن و القائات الکترومغناطیسی
سیستم ارتینگ (Earthing) چیست و چرا اهمیت دارد؟
انواع سیستمهای ارتینگ
تقسیمبندی بر اساس نوع فاز
- تکفاز: شامل ترکیباتی مانند L1 + N یا L1 + PEN
- سهفاز: مانند L1 + L2 + L3 یا L1 + L2 + L3 + N + PE
انواع سیستمهای زمین از نظر ساختار:
سیستم TN
این نوع سیستم شامل سه زیرگروه است:
- TN-C: سیم نول و ارت مشترک است (PEN)
- TN-S: سیم نول و ارت از ابتدا جدا هستند
- TN-C-S: ترکیبی؛ ابتدا مشترک و سپس از هم جدا میشوند
سیستم TT
در این مدل، سیمهای نول و ارت از ابتدا تا انتها کاملاً جدا بوده و به چاههای مجزای زمین متصل میشوند.
سیستم IT
در این سیستم منبع انرژی یا ارت نمیشود یا از طریق امپدانس بالا ارت میشود.
تفاوت گراندینگ (Grounding) و ارتینگ
هرچند این دو اصطلاح به جای یکدیگر بهکار میروند، اما از نظر فنی تفاوت دارند:
| مفهوم | گراندینگ (Grounding) | ارتینگ (Earthing) |
|---|---|---|
| هدف | حفاظت از تجهیزات | حفاظت از جان انسان |
| مسیر | نقطه برگشت جریان به منبع | تخلیه جریان به زمین |
| رنگ سیم | مشکی | زرد و سبز یا فقط زرد |
روشهای اجرای سیستم ارت
۱. سیستم ارت به روش عمقی
در این روش، چاهی به عمق ۴ تا ۸ متر حفر شده و یک صفحه مسی در آن قرار داده میشود. برای کاهش مقاومت زمین، از موادی مانند بنتونیت استفاده میشود.
مراحل اجرای سیستم ارت عمقی:
- انتخاب مکان مناسب با رطوبت بالا
- حفر چاه به عمق مناسب (معمولاً ۶ متر)
- اتصال سیم به صفحه مسی با جوش نقره یا کدولد
- پر کردن چاه با ترکیب خاک و دوغاب بنتونیت
- نصب شینه ارت و سیم برقگیر
۲. سیستم ارت به روش سطحی
این روش برای مناطقی مناسب است که حفاری عمیق ممکن نیست یا سطح زمین به آبهای زیرزمینی نزدیک است. در این روش از الگوهای مختلف مانند:
- حلقهای (Ring)
- شعاعی (پنجهای)
- ROD
- شبکهای
- حلزونی
استفاده میشود.
سیستم باندینگ (Bonding) چیست؟
باندینگ به معنی اتصال قطعات فلزی به یکدیگر و به سیستم زمین است. این کار باعث همپتانسیل شدن تجهیزات شده و از برقگرفتگی هنگام تماس با تجهیزات جلوگیری میکند.
نکات کلیدی در نصب و نگهداری سیستم ارت
- استفاده از جوش استاندارد (برنج، نقره یا کدولد)
- قرارگیری میلبرقگیر در بالاترین نقطه دکل
- خمکردن سیم با شعاع حداقل 20 سانتیمتر و زاویه ۶۰ درجه
- پرهیز از جوشکاری مستقیم روی دکل
- اجرای ارت مجزا برای تجهیزات حساس مانند ژنراتورها و ایستگاههای مخابراتی
- عدم اختلاف پتانسیل میان نول و ارت در سیستمهای استاندارد
جمعبندی
استفاده از سیستم ارتینگ استاندارد، یک اقدام ضروری برای هر نوع ساختمان، تجهیزات صنعتی و ایستگاههای حساس محسوب میشود. این سیستم، علاوه بر حفاظت از انسانها در برابر برقگرفتگی، موجب افزایش عمر تجهیزات و عملکرد صحیح شبکه برق میگردد.
در این سیستم نول و ارت مشترک هستند.به این صورت که شینه نول به چاه ارت متصل میشود و بعد از آن به وسیله سیم PEN هم به عنوان سیم خنثی استفاده میشود و هم به بدنه برای حفاظت زمین متصل میشوند.
سیستم ارتینگ (Earthing) چیست و چرا اهمیت دارد؟
سیستم زمین TN-S
در این سیستم نول و ارت از هم جدا هستند. اما هنوز سیم خنثی به چاه ارت متصل خواهد بود منتها فقط در ابتدا و در شینه .
سیستم ارتینگ (Earthing) چیست و چرا اهمیت دارد؟
سیستم زمین TN-C-S
در این سیستم نول و ارت در ابتدا یک سیم PEN مشترک هستند و از جایی به بعد تبدیل به دو سیم جداگانه PE و N میشوند.
سیستم ارتینگ (Earthing) چیست و چرا اهمیت دارد؟
سیستم زمین TT
در این سیستم زمین علاوه بر جدا بودن سیمهای نول و ارت، شینههای آنها هم، به هم متصل نیست و به چاههای جداگانه متصل میشوند یعنی سیستم زمین هیچ اتصالی به سیستم الکتریکی ندارد.
سیستم ارتینگ (Earthing) چیست و چرا اهمیت دارد؟
سیستم زمین IT
در این سیستم زمین یا منبع انرژی ارت نشده یا بوسیله یک امپدانس بزرگ زمین شده است. مانند حالت سیستم زمین TT سیستم نول و ارت مجزا هستند.
سیستم ارتینگ (Earthing) چیست و چرا اهمیت دارد؟
